لادن کاظمی راد

کارشناس ارشد گروه محیط زیست طبیعی پژوهشکده محیط زیست

گرمايش جهاني، تغيير آب وهوا و پیامدهای آن بر زندگی و فرآیند توسعه در جوامع انسانی یکی از بزرگترین مسائل جامعه جهانی است كه در دو دهه اخير توجه بسياري از محافل علمي و سياسي جهان را به خود جلب كرده است .از سال ۱۸۸۰ اندازه‌گیری دمای هوای کره زمین آغاز شده ‌است و تا کنون نیز ادامه دارد. پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۱۴ زمین شاهد رکورد بی‌سابقه «گرم شدن» باشد. همچنین گفته می‌شود گرم شدن کره زمین، در سال ۲۱۰۰ باعث خشکسالی شدید، گرمای سوزان و طوفان‌های وحشتناک خواهد شد. تعدادی از فاکتورهای طبیعی باعث تغییر اقلیم می شوند که بعضی از این فاکتورها ی مهم عبارتند از حرکت های قاره ای، آتشفشان ها، گردش های اقیانوسی، زاویه شیب زمین، ستاره های دنباله دار و سنگهای آسمانی هستند. هیات بین المللی بررسی تغییرات آب و هوایی ( Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) ) می‌گوید تغییرات جوی که در سراسر جهان مشاهده می‌شود به احتمال خیلی زیاد ناشی از عواملی است که بشر در آنها دست دارد. آکادمی ملی علوم آمریکا نیز فعالیت انسان‌ها و تولید گازهای گلخانه‌ای را علت اصلی این پدیده معرفی می‌کند.  در حال حاضر اين حقيقت كه بشر وضعيت جو زمين را تغيير مي دهد، به وضوح روشن نشده است.  هر چند با توجه به ابعاد زمين، بعيد بنظر مي رسد كه بشر قادر به ايجاد چنين تغييراتي باشد ولي چنين تغييري صورت پذيرفته است. علت اصلي اين امر رشد جمعيت و پيشرفت فن آوري و در نتيجه افزايش تقاضاي جامعه براي حاملهاي انرژي است كه در قرن اخير بيش از 4 درصد رشد داشته است.  هم اكنون قسمت اعظم اين انرژي به سوختهاي فسيلي متكي است و چنانچه همين روند در افزايش ميزان تقاضا و مصرف انرژي ادامه يابد، در چند دهة آينده تغييرات اقليمي شديدي به صورت گرمايش جهاني به وقوع خواهد پيوست. ارزیابی صنایع در قرن 19 نشان داده است که برای فعالیتهای صنعتی به میزان زیادی از سوختهای فسیلی استفاده شده است. صنایع، کار تولید می کنند و باعث شده اند که مردم از مناطق روستائی به شهرها مهاجرت کنند، بیشتر زمین هائی که دارای پوشش گیاهی بودند به منظور خانه سازی بایر شده اند، مقدار زیادی از منابع طبیعی برای ساخت و ساز، کارخانجات، حمل و نقل و سایر مصارف استفاده شده اند ، مصرف گرائی افزایش پیدا کرده است، کوهی از زباله تولید شده است و جمعیت به طرز باورنکردنی افزایش پیدا کرده است. همه این مسائل باعث افزایش گازهای گلخانه ای در اتمسفر می شود. بیشتر انرژی مورد نیاز برای حرکت ماشین ها ، تولید الکتریسیته، کارخانجات و مصارف خانگی از سوختهای فسیلی بدست می آید. انرژی باعث نشرسه چهارم دی اکسید کربن، یک پنجم متان و میزان زیادی اکسید نیتروژن می شود. دی اکسید کربن مهمترین گاز گلخانه ای در اتمسفر است. تغییر کاربری زمین، جنگل زدائی، از بین بردن پوشش گیاهی زمین، کشاورزی همگی باعث نشر این گاز می گردند. حدود یک چهارم تمام نشر متان از طریق حیوانات اهلی صورت می گیرد. این حیوانات طی عمل نشخوار این گاز را تولید می کنند. راه دیگر انتشار گاز متان شالیزارها هستند. در خاک شالیزارها به دلیل غرقابی شدن فقدان اکسیژن وجود دارد. در چنین وضعیتی باکتریها و سایر موجودات زنده، مواد آلی خاک را تجزیه و متان تولید می کنند. فرایند استخراج نفت، معدنکاوی زغال سنگ و لندفیل ها نیز متان تولید می کنند. همه ما در زندگی روزمره به میزان کمی در ایجاد تغییر اقلیم نقش داریم. منبع اصلی انرژی، الکتریسیته اسست که از نیروگاههای حرارتی که با سوختهای فسیلی کار می کنند تولید می شود. سوخت اصلی ماشین های حمل کالا و مردم ، سوختهای فسیلی هستند. همچنین ما میزان زیادی زباله به شکل پلاستیک تولید می کنیم که سالیان سال در محیط زیست باقی می مانند و به آن خسارت وارد می کنند. برای تهیه کاغذ و ساخت خانه به تعداد زیادی درخت نیاز است. رشد جمعیت باعث افزایش  مصرف مواد غذائی می شود و در نتیجه به دلیل کاهش سطح زیر کشت، لازم است تا واریته هایی با عملکرد بالا مورد استفاده قرار گیرند. این واریته ها به کود بیشتری نیاز دارند که باعث نشر اکسید نیتروژن می شود. گرمایش جهانی و تغییر اقلیم  هر دو بر محیط زیست و زندگی بشر اثر می گذارند. پیش بینی می شود که تغییرات اقلیم در آینده باعث گرمایش جهانی، بالا رفتن سطح دریا و افزایش حوادث آب و هوایی شود و به نظر می رسد که اکوسیستم ها به طور ویژه ای از این تغییرات آسیب ببینند.